“De Spoorzone heeft een economie met een eigen sfeer en identiteit. Daar profiteren ondernemers van.”

Van een hoofdwerkplaats van de spoorwegen naar een district voor innovatie op het gebied van leisure, events, technologie en kennis. Dat is de Spoorzone. In Tilburg zijn we er trots op. De ontwikkelingen in dit gebied leveren bovendien mooie spin-offs op voor ondernemingen in de rest van de stad. We spreken erover met Kees Stegenga, voorzitter van overlegtafel Binnenstadsmanagement Tilburg (BMT), stedenbouwkundige én bewoner van de binnenstad.

Stakeholders binnenstad aan tafel

“De binnenstad is een heel divers gebied: er speelt veel. Samen denken we na over oplossingen op korte termijn, en over wat er voor de binnenstad nodig is op langere termijn. Daar adviseren we de gemeente ook over”, begint Kees. Als voorzitter van BMT zit hij minimaal eens in de zes weken met vertegenwoordigers van verschillende partijen in de binnenstad aan tafel. Ondernemers uit horeca en retail, bewoners, culturele organisaties, vastgoedbezitters - partijen met gezamenlijke en soms botsende belangen. “Uiteindelijk is het uitgangspunt: waar hebben we allemaal belang bij? Zodat we de binnenstad nog beter kunnen maken, samen.”

Kees woont sinds zijn studententijd in Tilburg, waarvan een groot gedeelte in het Dwaalgebied. Hij herinnert zich de periode waarin hij als jong broekie dagelijks naar Dordrecht trok - met de trein - en hoe de huidige Spoorzone toen al tot zijn verbeelding sprak. “Mateloos interessant, hoe medewerkers achter een zware metalen deur aan het einde van het tunneltje bij de trappen naar de perrons verdwenen. Als een soort verborgen stad”, vertelt hij geanimeerd. “Stond ik daar op het perron te dromen. Als ik later groot ben, dacht ik toen, dan ga ik er wonen en werken. In de polygonale loods, met mijn auto op de draaischijf."

Logische verbinding

Een stad moet zichzelf uitleggen, vervolgt de stedenbouwkundige. En door het toegankelijk maken van de Spoorzone lukt dat in Tilburg steeds beter. “Fietsers en voetgangers bewegen zich heel logisch vanuit Theresia via de Spoorzone naar de binnenstad. En andersom gebeurt hetzelfde.” Sinds het station aan beide kanten open is, in combinatie met de inmiddels alweer drie jaar oude Willem II passage, heeft de binnenstad er zo echt een stuk stad bijgekregen. Kees: “De twee passages, met licht aan het einde van de tunnel en aan beide kanten pleinen en beweging, geven de stad ademruimte. Het contrast met hoe het vroeger was kan haast niet groter.” 

De term ‘wederkerigheid’, waarmee Kees doelt op de positieve interactie tussen onder meer Spoorzone en binnenstad, valt regelmatig in het gesprek. Dit effect is er niet alleen voor bewoners, legt hij uit, maar net zo goed voor ondernemers en voor de cultuursector. “Neem het kunstencluster aan de zuidkant van de binnenstad, en de creatieve werkers en start-ups in de Spoorzone. Ze weten elkaar te vinden, aan weerszijden van de stad. Dat zorgt voor een nieuwe dynamiek, nu al. En dat kan elkaar alleen maar meer versterken.” Hetzelfde geldt voor ondernemers. Natuurlijk, in de Spoorzone is ook horeca, en er zijn ook culturele organisaties. Toch is dat geen reden voor partijen in de binnenstad om bang te zijn voor concurrentie, vindt hij. “Ik sta er op een positieve manier in. Als daar de zon dáár schijnt, dan schijnt de zon ook in dit stuk van de stad. De Spoorzone heeft een economie met een eigen sfeer en identiteit die iets toevoegt. Daar profiteren ondernemers aan beide kanten van het spoor van.”

Knellend elastiekje

Dan een prangende vraag die Kees hartelijk doet lachen. Wat verstaat hij nu precies onder de binnenstad? “Dat is een hele goede”, begint hij. “Vroeger definieerden we de binnenstad als het gebied binnen de Cityring. Maar daar zaten hier en daar al wat rare ‘flapjes’ aan, zoals de Korte Heuvel en de schouwburg die nét buiten de Cityring vielen.” Inmiddels knelt het elastiekje van de Cityring steeds strakker om de binnenstad heen. Piushaven, Stadsforum, Spoorzone - de stad breidt zich rap verder uit. “Tilburg ontwikkelt zich via specifieke sfeergebieden, waarvan ieder een eigen ambiance en identiteit heeft. Door de krachten van die verschillende plaatsen te bundelen, maken we de stad, met elkaar.”

“De Spoorzone past heel goed bij Tilburg", vervolgt Kees. "Daardoor is het zo'n succes geworden. Dat rauwe, ongepolijste - een cadeautje, dat ons bovendien duidelijk onderscheidt van steden zoals Breda en Den Bosch." Bovendien, vult hij aan, vergroot de Spoorzone - samen met gebieden zoals onder meer het Museumkwartier, het Dwaalgebied en de Piushaven - de veerkrachtigheid van de stad. “Diversiteit zorgt voor weerbaarheid. De stedelijke economie is dan minder afhankelijk van één bepaalde industrie, of één specifieke doelgroep. Als er iets gebeurt, veert de stad makkelijker mee. En ook daar heeft iedereen baat bij.”

Ook de stakeholders aan tafel bij BMT spraken de afgelopen maanden veelvuldig over corona, vertelt Kees.

“De routing in de binnenstad, wachtrij-paaltjes voor de deuren van winkeliers en stickers op de grond - vanuit BMT dachten we met de gemeente mee. Ook namen we een deel van de kosten voor onze rekening. Maar het overleg ging verder. Met de gemeente keken we naar meer terrasruimte voor horeca, zodat zij toch wat meer klanten konden bedienen. En naar campagnes om bezoekers te verleiden om op rustige momenten naar de binnenstad te komen.” Kees blikt niet per se met negatieve gevoelens terug op het afgelopen jaar, meldt hij. “Iedereen staat ineens in een soort gedwongen pauze-stand. Doorgaan zoals we altijd deden, gaat nu even niet. Dat is naar, maar het geeft ook ruimte om opnieuw te bezinnen. Om te vernieuwen en bij te sturen. En dat levert weer mooie initiatieven en inzichten op, waar we na deze pandemie vast en zeker nog steeds mee door kunnen.”

Leestip: ‘Corona landde eind februari in Nederland. Sindsdien maakt de detailhandelsector een turbulente periode door. Bezoekersstromen en omzetcijfers liepen gestaag terug, leegstand loopt op. Hoe je samen het hoofd kan bieden aan deze uitdagingen, zien we in Tilburg. Het toverwoord voor succes? Samenwerken. Heel intensief samenwerken.’ Lees het artikel van Stadszaken.nl. (  https://stadszaken.nl/artikel/3175/alleen-met-intensieve-samenwerking-overleeft-het-winkelgebied )

De Spoorzone verovert Tilburg

  • Binnenstad Management Tilburg

Meer interviews over Spoorzone